top of page
  • Ayşe Başak Erk

Çocuklarda Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nedir? Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Neler...

Travma yaratabilecek durumlar:

Fiziksel veya cinsel istismar

Trafik kazaları

Savaş, terör saldırıları, bomba patlamaları

6 yaş altında çocuklar için invaziv medikal prosedürler, ameliyatlar, tedaviler

Doğal afetler

Beklenmedik ölümler

Evlat verilme

Olumsuz boşanma

Yakınındaki birinin bu tür bir travma deneyimini yaşadığına tanık olmak

Ölümcül hastalık teşhisi

Kaçırılma, işkence, tartaklanma

Duygusal istismar, ihmal, zorbalık


Travma Sonrası Stres Bozuluğunun Çocuklardaki Yaygınlığı 18 yaşı altındaki çocukların %4’u hayatları boyunca TSSB’ye yol açan bir tür travma yaşarlar ( Stanford Childrens Health). Çocuk ve ergenlerden travmaya maruz kalanların kızlardan %7’si, erkeklerden ise %2 TSSB tanısı almaktadır (National Institute of Mental Health) . Travma Sonrası Stres Bozuluğunun Çocuklardaki Belirtileri Nelerdir? Travma sonra stres bozukluğunu 4 ana belirti altında toplayabiliriz. Olay ile ilgili düşünce ve anıların ani ortaya çıkışları, durumu hatırlatıcı şeylerden kaçınma, durum sonrasında olumsuz düşünceler veya ruh hali, devamlı kaygı veya kaygının fiziksel belirtilerinin olması.

Olay ile ilgili istenmeyen anıların ani ve sıklıkla geri dönüşü

Olay tekrar gerçekleşiyormuş gibi davranmak veya hissetmek (flashback)

Travmatik olay ile ilgili bir tetikleyici bir unsur olduğunda aşırı tetikte ve kaygı dolu olmak

Çocuğun oyununda veya resimlerinde olay kurgusunun devam etmesi

Travmatik olayı inkar etmek

Travmatik olay ile ilişkilendirilmiş etkinliklere katılmamak, kişiler ile görüşmeyi red etmek

Travmatik olay anındaki önemli anları/ olanları hatırlamamak

Kişilerin ve dünyanın güvenli olmadığına dair ısrarcı inanç

Travmatik olay için kendini suçlama

Günlük rutine dahil olamama

Olanlar hakkında ısrarcı öfke, utanç ve korku duyguları

Çevredeki kişilerden (arkadaş/aile) kopmuş gibi ait olmadığını hissetmek

Olumlu duyguları hissedememe ( mutluluk, keyif, sevgi vb.)

Uykuda bozulmalar

Dikkat sorunları

Akademik başarıda düşüş

Yemek bozuklukları

Ani ruh hali değişiklikleri (ağlama/öfke krizleri)

Regresif davranışlar (alt ıslatma/parmak emme)

Ayrılıklara karşı aşırı hassas olmak (ebeveyninden ayrılamama)

Takıntılar

Aşırı tetikte olma hali (en ufak ses veya değişikliğe yoğun tepkiler vermek )Travma sonrası stres bozukluğu belirtileri genellikle travmatik olaydan sonraki 1 ay içerisinde ortaya çıkar ancak bazı durumlarda aylarca bu tepkiler görülmeyebilir, tetikleyici unsur ile görülmeye başlanabilir. Travma sonrası stres bozukluğu belirtileri belirtileri 1 aydan uzun sürdüğü durumda mutlaka psikolojik destek alınmalıdır. En iyi yaklaşım travmatik olayın önlenmesidir. Ancak travmatik olay gerçekleştikten sonra erken müdahale hayatidir. Güven duygusunun tekrar sağlanması, psikoterapi desteği ile çocuğun içsel çatışmalarını, korkularını çözümlemesine, durum ile baş etmesine uygun yöntemler ile yardımcı olunur. Ebeveynler çocuklarını bu süreçte nasıl destekleyebilir?

Her çocuk travmatik olay sonrası adaptasyon süresine ihtiyaç duyar. Bu süreçte sevginize, anlayışınıza ve desteğinize daha çok ihtiyaç duyarlar. Çocuğunuza birebir daha çok zaman ayırmanız gerekebilir.

Günlük yaşam rutininizi koruyun.

Çocuğunuz hazır olduğunda yaşadıkları/hissettikleri hakkında konuşun. Çocuğunuz henüz duygu ve düşüncelerini paylaşmaya hazır değil ise onu zorlamamanız ve sabırlı olmanız önemlidir. Çocuğunuza kendisini ifade edebileceği alternatif alanlar sunabilirsiniz (resim çizmek, şarkı yazmak, günlük yazmak gibi.)

Çocuğunuzun hissettiği duyguları kabul edin ve tüm duyguların normal olduğunu söyleyin.

Çocuğunuzun yaşına uygun seçimleri kendisinin yapmasına destek olun. Travmatik olay ile kontrolünü kaybettiğini hisseden çocuk için hayatındaki seçimleri yapabildiği görmek iyi gelecektir.

Çocuğunuza yaşanılan olayın onu suçu olmadığını netçe ifade edin. Çocuğunuz ile konuşurken suçlayıcı bir dil kullanmamaya özen gösterin.

Çocuğunuzun regresif davranışlarını eleştirmeyin. Travmatik olay sonrasında güvende hissetmek için ışıklar açık uyumak isteyebilir, uykuya dalana kadar yanında oturmanızı isteyebilir.

Aynı zamanda travmatik olaydan siz de etkilenmiş olabilirsiniz bu nedenle kendinize de ihmal etmeyin. Ebeveyni olarak siz sağlıkta olursanız ancak çocuğunuza faydalı destek olabilirsiniz. Gerekli durumlarda çocuğunuz için neleri yapmanın iyi olabileceğini bir uzmandan destek alarak öğrenebilirsiniz. Bu konuda psikolojik desteği Mika Psikoloji'den alabilirsiniz. Randevu ve sorunlarınız için:  www.mikapsikoloji.com veya 0532-063-98-73

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comentários


bottom of page